هنر

اكبر نبوی، پوران درخشنده، دكتر سهیلا نجم، آنتونیا شركا و كارلو داماسكو كارگردانی ایتالیایی در نخستین جشنواره زنان فیلمساز سخنرانی كردند. به نقل از ستاد خبری نخستین جشنواره فیلمساز نمایش های فیلم های بلند ، لیلا و فیلم كوتاه بودن در سكوت درباره زندگی مهین اسكویی اولین كارگردان زن تئاتر در ایران از برنامه های آخرین روز این جشنواره است. این گزارش حاكی است: فیلم مستند بودن در سكوت به كارگردانی مژگان رودبارانی، در ساعت ۱۴ و فیلم لیلا در ساعت۲۰ روز سه شنبه۲۷ دیماه و در نخستین جشنواره زنان فیلمساز به نمایش در می آید. "كارلو داماسكو" كارگردان فیلم كوتاه یك عدد عینك و یاسمن تورنگ مدرس و پژوهشگر تئاتر ایرانی مقیم كشور سوئد در طی برگزاری نخستین جشنواره زنان فیلمساز با شركت در جلسات نمای شو نقد و بررسی این جشنواره ضمن آشنایی با سینمای زن در ایران در حال انتخاب چند فیلم برای نمایش در جشنواره های مخصوص زنان در كشورهای ایتالیا و سوئد هستند.همچنین داماسكو در حال پیش تولید یك فیلم مستند با موضوع زن در سینمای ایران است. تاكنون سه نشست تخصصی با موضوعات شخصیت زن از نگاه سینما، حضور حرفه ای و مشكلات اجتماعی زنان سینماگر، انعكاس معضلات اجتماعی در آثار زنان سینماگر با حضور سخنران جشنواره زنان فیلمساز و با مدیریت دكتر سهیلا نجم در حاشیه این جشنواره برگزار شده است.آخرین جلسه این نشستها نیز فردا سه شنبه ۲۷ دی با موضوع توانمندسازی زنان سینماگر با حضور دكتر شهناز مصلحی و آخرین كارگاه آموزشی جشنواره نیز سه شنبه در ساعت ۹ صبح با حضور "نازنین مفخم" برگزار می شود.نخستین جشنواره زنان فیلمساز از شنبه ۲۴ دی در خانه هنرمندان تهران افتتاح شده و تا سه شنبه۲۷ دی ادامه دارد. مراسم اختتامیه این جشنواره نیز ساعت ۱۴ پنجشنبه ۲۹ دی در خانه هنرمندان تهران برگزار می شود.

نخستین جشنواره زنان فیلمساز، ۲۴ تا ۲۸ دی ماه در محل خانه هنرمندان برگزار شد. خبر در نگاه اول به همین اندازه ساده است و شاید كم اهمیت. اصلا چه دلیلی دارد جشنواره هایی برگزار كنیم كه اسم هایشان با هم اندكی تفاوت دارد؟ مگر باران نبود؟ واقعیتش این است كه نبود. دیگر یاد گرفته ایم جلو پای نخستین ها سنگ نیندازیم و جبهه گیری نكنیم و بگذاریم نخستین ها بگذرند تا بتوانیم نگاه منصفانه تری داشته باشیم. با همین انگیزه است كه می خواهیم دوباره خوانی كنیم تمام اتفاقات این جشنواره را.خانه هنرمندان ایران ، همان پاركی است كه در خیابان ایرانشهر واقع شده و دو- سه سالی می شود كه مامن امنی برای اتفاقات مهم فرهنگی است و صد البته نوآور. با این معنی كه مدیریت خانه ابایی از پیش قدم شدن برای حركات تازه ندارد و حالا شلوغی های این چند روز به خاطر همین جشنواره زنان فیلمساز است؛ تلاش می كنند به توانمندسازی زنان برسند. فرناز قیصری پور- مدیر اجرایی جشنواره و دبیرخانه زنان هنرمند ایران - مهر تایید می زند بر تمام این صحبت ها و می گوید: هدفمان دو چیز بود؛ اول توانمندسازی زنان سینماگر، به خصوص در نقاط دورافتاده كشور و دوم، حمایت و پشتیبانی از زنان فیلمسازی كه فرصت ارائه آثار خود را ندارند . می شود ایراد گرفت كه در دنیای سینما، مردان هم چنین وضعیتی دارند. حالا چرا فرصت را به زنان بدهیم و آثارشان را جداگانه بررسی كنیم؟ باید قرار این باشد كه سئوال های كم اهمیت مطرح نكنیم. معلوم است كه با این سابقه تاریخی اجحاف، می بایست راه را باز كنیم تا شاید اندكی به اعتماد به نفس هم كمك كرده باشیم. این توانمندسازی قرار نیست از آسمان بیفتد و ما را غافلگیر كند. در این جشنواره توانمندسازی در قالب كارگاه های آموزشی دنبال می شود؛ همان چیزی كه مدیر اجرایی جشنواره می گوید:
۶ماه است كه به شكل متمركز شروع به كار كرده ایم. یك سالی می شود كه به صورت پراكنده، امور جشنواره را دنبال می كنیم... و اضافه می كند: فراخوان ما مدتش كم بود و فیلمسازان تنها یك ماه فرصت داشتند تا فیلم هایشان را برای ما ارسال كنند اما در همین مدت كوتاه هم ۵۱۶ فیلم به دبیرخانه رسید.ما فكر نمی كردیم با این استقبال مواجه شویم . به جز چند موردی كه در بالا آمده، اهداف دیگری هم در پشت صحنه وجود داشته؛ اهدافی مثل معرفی و شناسایی زنان فیلمساز به جامعه هنری، گردآوری زنان فیلمساز فعال كشور در جهت تبادل اندیشه های نو و... . این اهداف قرار است جایزه هایی نیز داشته باشند كه داشتند و مازیار رضاخانی این طور توضیحشان می دهد: جشنواره در دو بخش مسابقه نیلوفر زرین و نیلوفر سیمین برگزا رمی شود كه هویت و شناسنامه این فستیوال، تندیس این جشنواره است كه گل نیلوفر است كه نماد زن در ایران باستان است. نیلوفر زرین بخش سینمای حرفه ای فیلم كوتاه محسوب می شود كه آثار دیجیتال، بتاكم، دی وی دی و ۳۵ و ۱۶ میلی متری را می پذیرد. نیلوفر سیمین آثار آماتور سینمای زن است كه در قطع های VHS وSVHS و در سال آینده نیلوفر سیمین به بخش با موضوع زن تغییر خواهد كرد. فیلمسازان مردی كه با موضوع زن در سینما هر فعالیتی داشته اند می توانند كه فیلم هاشان را بفرستند . هیات انتخاب فیلم ها پوران درخشنده بود و مرضیه برومند و جعفر صانعی مقدم. هیات داوران هم داریوش مهرجویی و مجید مجیدی و مهوش شیخ الاسلامی. این اعضا فیلم هایی كه باید در جشنواره شركت كنند و جایزه بگیرند را انتخاب كردند؛ انتخابی اثرگذار كه مهم تر از همین بیست و چندمین جشنواره ای است كه در حال برگزاری است؛ دلیلش بماند برای فرصتی بعدتر. اتفاقات همین طور بی صدا می گذرند و تو باید تشخیص بدهی كه به كدام یك اهمیت بدهی و به كدام یك بی توجه باشی. شاید این در حرفه ما بیشتر مشهود باشد اما جدی است. به همین دلیل است كه گزارشی از جمع بندی نخستین جشنواره زنان فیلمساز را می خوانید؛ جشنواره ای كه با وجود تكراری بودنش سعی در نوآوری داشته و این تلاش مكرر جای تشویق دارد و یكی از این نوآوری ها در بخش ویژه جشنواره بود. مازیار رضاخانی - دبیر جشنواره این طور توضیح می دهد: در بخش ویژه جشنواره زنان فیلمساز، از بین فیلم های بلند سینمایی پس از انقلاب اسلامی كه با موضوع زن ساخته شده، پنجاه و دو منتقد سینمای ایران فیلم هایی را انتخاب كرده اند. سه فیلم باشو ، لیلا و گیلانه كاندیداهای بهترین فیلم های با موضوع زن بعد از انقلاب هستند كه در مراسم اختتامیه جوایزی را دریافت خواهند كرد . علیرضا احمدزاده نیز كه مسئولیت بخش ویژه نخستین جشنواره را بر عهده دارد، می گوید: در این بخش پس از ارسال و جمع آوری فرم های انتخاب، ده فیلم با كسب ۶۵ تا ۱۰ امتیاز در صدر این نظرسنجی ها قرار دارند؛ فیلم هایی مثل لیلا، گیلانه، باشو غریبه كوچك، مادیان، نرگس، سارا، شوكران، روسری آبی و بانو و ده از بهترین های این رای گیری هستند . در این جشنواره كه به همت خانه زنان هنرمند ایران، خانه هنرمندان ایران، شبكه دو سیما، سازمان توسعه سینمایی سوره، كانون انفورماتیك، موسسه گردشگری رهنما، نشر ثالث، نشرآبی، سازمان ملی جوانان، UNDP، معاونت امور سینمایی و سمعی و بصری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار می شود، فیلم های كوتاه زنان فیلمساز نمایش داده می شود. اما سئوال پیش می آید كه چطور می شود آنها فیلمشان را بفرستند و ما از اینجا توانمندشان كنیم؟ فرناز قیصری پور اینگونه پاسخ می دهد: ما نشست های تخصصی زنان سینماگر را به مدیریت سهیلا نجم داریم . اما هر چه فكر می كنیم اینها راهی به سوی توانمندسازی نیستند. در انتخاب آثار، دقت و وسواس زیادی خرج شده؛ دقتی كه به آثار دخترهای شهرستانی و آثار رسیده از نقاط دور افتاده، توجه ویژه داشته. اگر آثار با این وسواس بررسی شوند و افراد حرفه ای آثار را ببینند و به نقد بنشینند، پیشرفت حاصل می شود . پیشرفت مورد نظر را در
دو- ســـه جمله بعدی اش بهتر توضیح می دهد: اگر زنان فیلمسازی كه در نقاط دورافتاده زندگی می كنند و امكاناتی در دسترسشان نیست با قطع حرفه ای سینما آشنا شوند، سعی می كنند در این سطح فعالیت كنند . اما این نشست ها و كمیته های تخصصی، تنها برای گروهی خاص برگزار شده؛ با این مضمون كه جشنواره، امكانات خاصی را برای فیلمسازانش فراهم نیاورده كه در جشنواره شركت كنند، هر چند عده ای خودشان آمده اند. از این امكانات استفاده كرده اند. دبیر اجرایی جشنواره درباره سطح بسیار بالای فیلم های رسیده صحبت می كند و می گوید: رقابت نزدیك بود و هیات داوران ، داوری سختی داشتند .بعد از تمام جشنواره ها به سنت معمول، همه شروع می كنند به بدوبیراه گفتن. شاید هم هدفشان مقدس باشد اما كوبنده است؛ مثل پوران درخشنده كه معترض است به نشان ندادن فیلمی از خودش یا از تهمینه میلانی، كارگردانی كه دغدغه های اجتماعی اش جوانان هستند و در دو - سه فیلم آخرش آن را به وضوح نشان می دهد. او درباره جشنواره زنان فیلمساز به خبرگزاری ایسنا چنین گفته: اصلا مشخص نیست كه فیلم های بلند این جشنواره بر چه اساسی انتخاب شده اند . می شود متصور شد كه خبرنگار در پاسخ گفته كه فیلم های بلند انتخابی به موضوع زن مربوط می شوند. كارگردان شمعی در باد و رویای خیس جواب داده: من نسبت به این رویكرد این جشنواره هم معترض هستم . در دنیای سینما دیگر یاد گرفته ایم به تصوراتمان بهای زیادی ندهیم و صبر كنیم. چه دلیلی وجود دارد كه یكی از اعضای هیات انتخاب جشنواره این طور به جشنواره حمله كند؟
از طرف دیگر سهیلا نجم كه مسئولیت نشست های تخصصی را بر عهده داشته ، حركت را بسیار مثبت و سازنده می داند: زنان در سینما با استفاده درست از استعداد و اندیشه خود، راه تاثیرگذاری مثبت و سازنده را یافته اند و سعی در شناساندن توانایی های خود به جامعه دارند . در این جشنواره (به گفته مدیر جشنواره) قرار است بهترین فیلم داستانی، فیلم مستند، فیلم پویانمایی، بهترین فیلم تجربی و بهترین فیلم جشنواره انتخاب شوند كه انتخاب شدند. اسامی، اهمیت چندانی ندارند تا زمانی كه چند سال بگذرد و نتیجه توانمندسازی مشخص شود. فرناز قیصری پور، آینده چشنواره را اینچنین متصور می شود: ما توانمندسازی مان را در حوزه های دیگر هم ادامه می دهیم و تلاش می كنیم در سال های آینده، جشنواره های تئاتر، عكاسی، هنرهای زیبا و.. را هم برگزار كنیم. اما این تنها بخشی از نگاه كلی به جشنواره ای است كه به خاطر گام نخستش در مقابل كاستی ها و بی برنامگی هایش سكوت می توان كرد. از این به بعد رسالتی بزرگتر بر عهده گرفته اند ؛ گروهی از زنان را با دنیای تازه ای آشنا كرده اند و آنها را به رویای فیلمسازی حرفه ای برده اند. دیگر نباید جلو حركتشان را گرفت كه ارزشمند است و كم اشتباه نیست؛ چیزی كه خودشان هم می دانند و برای بهترشدنش تلاش می كنند. واژه توانمندسازی، واژه ای پرمعنی است؛ واژه ای كه در این جشنواره معادل با برگزاری كارگاه های آموزشی، فیلمنامه نویسی، كارگردانی، تصویربرداری و تدوین است و در انتها قرار است فیلمی ۱۱۰ ثانیه ای با موضوع زن از این چهار كارگاه تولید شود. می شود نگاهی دیگر هم داشت و جشنواره نوپا را از زندگی ساقط كرد، اما آیا منصفانه است در شرایطی كه مدیر طرح های عمرانی برنامه عمران سازمان ملل متحد در ایران این اقدام را مثبت ارزیابی كرده، چنین حرفی زد؟ احمد سالاری - مدیر طرح های عمرانی - در نشست مطبوعاتی این جشنواره گفته: سازمان ملل متحد نگاه ویژه ای به برنامه های عمرانی كشورها دارد و با حمایت از اقدامات فرهنگی كشورهای مختلف چند هدف اصلی را دنبال می كند:۱- كمك به جامعه مندی برای توانمندسازی ۲- فقرزدایی ۳- نگهداری محیط زیست ۴- دستیابی به توسعه هزاره
بد نیست بدانید كه از بین ۵۱۶ فیلم رسیده به دبیرخانه، ۴۳ فیلم به بخش مسابقه راه یافتند كه بهترین های گروهشان بوده اند و احتمال می رود در آینده ای نزدیك اسامی كارگردان هایشان اسامی مطرحی در سینمای ایران باشد.
اولین جشنواره
خانه زنان هنرمند كه برگزاركننده این جشنواره است، در دی ماه ۸۳ با تشكیل مجمع عمومی، فعالیت خود را در سرشاخه های هنرهای تجسمی، هنرهای دراماتیك و هنرهای زیبا (ویژه زنان هنرمند) آغاز كرده است و به دنبال گردآوری و سازماندهی زنان هنرمند فعال كشور هستند و می خواهند با بهره مندی از حضور هنرمندان پیشكسوت، ر راستای تربیت هنرمندان جوان تربیت نیروهای جوان را جدی بگیرند.